تفاوت بارز کشورهای ثروتمند و فقیر، تفاوت قدمت آنها نیست. برای مثال کشور مصر بیش از 3000 سال تاریخ مکتوب دارد و همچنان فقیر است !اما کشورهای جدیدی مانند کانادا، نیوزیلند، استرالیا که 150 سال پیش وضعیت قابل توجهی نداشتند، اکنون کشورهایی توسعه یافته و ثروتمند هستند. تفاوت کشورهای فقیر و ثروتمند در میزان منابع طبیعی قابل استحصال آنها هم نیست.
مثلا ژاپن.
با عرض سلام و احترام و تشکر فراوان از فرصتی که در اختیار ما قرار دادهاید.
سؤال: خواهشمند است برای شروع با معرفی خودتان بحث را آغاز نمائیم؟
پاسخ: بسم الله الرحمن الرحیم
یا رب الحسین بحق الحسین اشف صدر الحسین بظهور الحجه.به همه دوستداران امیرالمومنین علی (ع)، سلام و عرض ارادت دارم. امیدوارم سؤالات شما خلاصه باشد و من هم خلاصه جواب بدهم تا انشاءالله در فرصت بعدی مفصلاً با هم صفائی داشته باشیم.
من محمود (عباس) کریمی فرزند نقی هستم که در سال ۱۳۴۷ در یکی از محله های مذهبی تهران به دنیا آمدهام. شغلام آزاد و مرتبط با فعالیتهای صنعتی میباشد.
بنده در سال ۱۳۷۰ ازدواج نمودهام و دارای دو فرزند می باشم، پسرم۱۱ سال و دخترم ۴ ساله میباشد در خصوص خانواده پدری نیز پدرم در سال ۱۳۶۱ درعملیات فتحالمبین در دشت عباس مفقودالاثر شدهاند و برادرم ابوالفضل کریمی نیز در کربلای ۵ شلمچه در سال ۶۵ به درجه رفیع شهادت نائل آمدهاند. دارای سه برادر به نامهای احمد، محمد و حسین میباشم.
در عزاداری انجام هر گونه اقدامی که با اعتدال اسلامی وفطرت انسانی تناسب ندارد یا موجب وهن و توهین به اسلام و مسلمانان است، ناصحیح می باشد.
مصادیق مختلف عزاداری که اشکال ندارد ـ گرچه ممکن است در دین به آن امر نشده باشد ـ در فتاوای رهبر فرزانه انقلاب چنین آمده است :(1)
1.شبیه خوانی :اگر مشتمل بر امور دروغ نباشد ـ مسلتزم مفسده نباشد، باعث وهن مذهب نشود ـ
2. استفاده از شیپور، طبل و سنج :به نحو متعارف.
3. عَلَم :نباید جزء دین شمرده شود.
4. دستة عزاداری :بدون اذیّت دیگران یا هر عملی که حرام باشد.
5. زنجیرزنی :به نحو متعارف.
و مواردی که در فتاوای ایشان جایز دانسته نشده است عبارتست از :
1. زنجیر زدن تیغ دار
2. استفاده از ارگ در دسته جات
3. سوراخ کردن گوشت بدن
4. مالیدن سر و صورت بر زمین و خونی کردن آن
5. شرکت زنان در دسته های سینه زنی و زنجیر زنی
6. قمه زدن
7. پابرهنه وارد آتش شدن
انحرافها و آفتهای سالهای اخیر در مجالس و محافل مداحی و عزاداری اهلبیت:، اعاظم حوزه و مراجع معظم تقلید را نگران نمود. آنان هشدارهای خود را بیان نمودند. حضرت آیةالله مکارم شیرازی دام ظلّه، در جمع گروهی از مداحان، پس از تبیین اهمیت این مراسم، و تأکید بر هرچه باشکوهتر برگزار شدن آن، بر پاک و منزه نگاه داشتن مرثیهخوانی از آفتها تأکید نمودند، که بخشی از آنرا در اختیار خوانندگان گرامی قرار میدهیم.ما این را مى پذیریم که برخى از فقهاى پیشین که (شرایط و ویژگى هاى خاص زمانى
آنها غیر از شرایط و وضعیت خاص زمانى ما بوده است ) در مراسم عزادارى انجام بعضى
از شیوه ها و کارهاى عصر خود را به دلایل خاصى اجازه داده بودند ولى در زمان کنونى ،
آن شرایط و ویژگى ها به یقین تغییر کرده و لذا نمى توان اذن و اجازه اى که بر
اساس آن شرایط پدید آمده امروز استمرار پیدا کند. زیرا موضوع آن از نظر ویژگى ها
و شرایط متحول شده است از این روى اگر آنها هم در این زمان بودند، هیچ گاه آن شیوه ها
را در مراسم عزادارى اجازه نمى دادند.
باید توجه داشت زمان و شرایط آن ، در همه
مسائل و رویدادهاى فردى و اجتماعى ، اخلاقى ، دینى ، و مذهبى داراى نقش مى باشند، زمان
و شرایط امروز با زمان پیش متفاوت است پس نباید سطحى نگران و ظاهربینان ، براى
توجیه اعمال و شیوه هاى ناپسند خود در مراسم عزادارى در این زمان که شرایط تغییر
کرده ، به گفته و یا نوشته بعضى از بزرگان که آن را مطابق شرایط زمان خود مى
دانستند تمسک جویند و باید بدانند فقهاى شیعه در راستاى تاریخ هر عملى را که باعث
وهن مذهب و یا دین باشد حرام دانسته اند و نیز باید بدانند هر عملى را که دشمن بتواند از
راه آن چهره نورانى مذهب را لکه دار کند باید از آن بپرهیزند.
امروز که عنوان تشیع ، مسئله جهان شده ما مى بینیم ، دشمنان اسلام به ویژه استکبار
جهانى و عوامل مزدور آنها در کشورهاى اسلامى رخ دادهاى بحران زا و جریان هاى جدیدى را
در صحنه بین المللى ، براى مقابله با دین اسلام و نظام اسلامى به وجود آورده اند که
در زمان هاى پیشین ، بدین وسعت و گستردگى نبوده است و مى بینیم همه چشم به آن
دوخته و کمر همت بسته اند تا نگذارند ارزش ها و نقاط قوت و مزایاى این نظام به دنیا
معرفى شود و همواره هوشیارانه براى بدست آوردن نقطه ضعف ، تمام کارهاى ما را زیر
ذره بین خود قرار داده اند تا در صورت به دست آوردن آن ، هر چند کوچک باشد، آن را
بزرگ جلوه دهند و از این طریق بر پیکر دین و مذهب ضربه هاى وارد ساخته و چهره آن را
در رسانه ها مشوه سازند.
دشمن تلاش دارد که عاشورا را از حرکت آفرینى و بسیج توده ها علیه ظلم و استکبار، از راه کارهاى ناپسند و نسنجیده به دور از عقل باز دارد و باید این راه را بر او بست .
اگرچه انگیزه آنان که قمه مى زنند ویا قفل بر بدن مى کنند و یا سینه خیزان براى
زیارت امامى به طرف مرقد او مى روند و یا در مراسم عزادارى امام حسین علیه السّلام
صورت مى خراشند، محبت فراوان و ارادت بسیار به سالار شهیدان است ، ولى با این
وصف ما بر این بینش و اعتقادیم که تنها خوبى انگیزه در خوبى کار کفایت نمى کند
بلکه باید کارى را که انسان با انگیزه خوب انجام مى دهد، پسندیده و
معقول و مورد تاءیید شرع باشد.
آن شیوه اى از عزادارى مورد تاءیید شرع است که در مبانى اسلام وارد شده باشد و اما شیوه هایى که مغایر با عقل و روش امامان علیهم السّلام و شیوه فقها و سیره عقلا و متشرعین است و هیچ گونه تاءثیرى در مبانى اسلامى و حتى یک خبر ضعیف هم در خصوص مباح بودن آنها وجود ندارد، نباید با عزادارى مقرون شوند و آنچه باعث تاءسف و تاءثر مى شود این است که برخى از شیوه ها و کارهاى ناپسند را در مراسم عزادارى به حساب شرع مى آورند و به عنوان عبادت و از اسباب تقرب به خدا مطرح مى کنند، در حالى که هیچ گونه دلیلى بر مشروعیت آنها وجود ندارد زیرا نه در تاریخ و نه در هیچ روایتى وارد نشده که امامان ، اصحاب و یارانش ، انجام چنین کارهایى را اجازه داده یا خود ایشان آنها را انجام داده باشند و یا در زمان آنها، پیروان امام حسین علیه السّلام دست به چنین کارهایى در مراسم حسینى زده باشند، به علاوه مى بینیم که کارهاى یاد شده ، نه موافق با سیره عقلا و نه موافق با سیره متشرعه است و باید دانست ، اگر عملى را بدون دلیل شرعى به دین نسبت دهیم ، آن بدعت و حرام محسوب است و بزرگ ترین گناه این است که انسان بدعت را به جاى مستحب به حساب آورد.
شبیه خوانى و تعزیه خوانى فى نفسه هنرى است مطلوب و پسندیده زیرا
بهترین وسیله اى است که مى تواند واقعه عاشورا را به صورت هنرى به تجسم در
آورد و حق را به طور هنرى عینیت بخشد و مفاهیم و ارزش هاى والاى اسلامى را تبیین و براى
همگان واضح و روشن کند و ما بر این بینش و اعتقادیم که با شکوفایى استعدادها و ذوق
هاى سرشار اهل هنر مى توانیم در زمینه تعزیه و شبیه خوانى براى دین و مذهب و جامعه
بهتر بهره ببریم . البته در صورت پرهیز از امورى که خلاف واقعه و منطق
عقل است .
نکاتى که باید در تعزیه ها رعایت شود عبارتند از:
1- بازنگرى در شعرها که رکن تعزیه مى باشند. زیرا بعضى از آنها داراى مضامین
خلاف واقع و باطل اند و نسبت هاى آن مضامین به
اهل بیت علیهم السّلام طابقت با واقعه ندارد و بعضى دیگر از آنها برخلاف
اصول اعتقادى آنها و ما مى باشند.
2- ترسیم وقایع و حوادث کربلا به آن گونه که واقع شده نه به آن گونه که
برخى از روى اغراض و یا ناآگاهانه آنها را براى ما معین کردند.
3- رعایت موازین اسلامى در اجتماع زنان و مردان .
4- اجتناب مردان از پوشیدن لباس زنان ، ولى پوشش هاى جزئى که در خیلى از مراسم
تعزیه ها معمول است مانعى ندارد.
5- پرهیز از خواندن شعرهاى تعزیه به گونه لهوى .
6- پوشش در جهت تکمیل این هنر براى هماهنگى آن با ذهنیت کنونى جوامع بشرى که این
نقش مهمى را در مثمر و مفید بودن و سازندگى آن دارد.
پس مجالس و محافل اعم از روضه خوانى ، سینه زنى ، و تعزیه و شبیه خوانى در
صورتى که حقایق و واقعیت ها را منعکس نماید و هنرمندان آن را به گونه اى که ذهنیت
کنونى بشر پذیرا است هماهنگ کنند، بسیار مطلوب و پسندیده و هم ماءجور مى باشند و
هیچ عالمى آن منع نکرده و نخواهد منع کرد و باید هرچه باشکوه تر انجام شود ولى باید
در مراسم از هر نوع که باشد از انجام کارهاى ناشایست ، نسنجیده و وهن آور که در مبانى
اصیل و معتبر اسلامى دلیلى براى آنها وجود ندارد مانند شعرهاى دارى مضامین
باطل در تعزیه ها و قمه زنى و قفل بر تن کردن و خون آلوده کردن سر در مراسم عزاى
عاشورا و صورت و سینه خیز براى زیارت رفتن امامان و
امثال اینها پرهیز شود زیرا این کارها دست آویزى به دست دشمنان تشیع و
عوامل مزدور سازمان هاى استکبارى خواهد داد تا همه مراسم مفید و سازنده حسینى را زیر سؤ
ال ببرند و خوب است پیروان امام حسین علیه السّلام به جاى قمه زنى و
امثال آن با الهام از فلسفه عاشورا و قیام امام حسین علیه السّلام آماده نثار خون خود در
مبارزه با ظلم ظالمان و یزیدیان زمان باشند و یا اینکه آن را به بیمارانى که به خون
نیاز دارند اهدا کنند که این کار به گونه قطعى موجب رضایت شرع مى باشد.
در گذشته بر اثر انگیزه ها و عواملى ، برپاکنندگان وقایع عاشورا و مراسم عزاى امام
حسین علیه السّلام مقید به بیان آنها به گونه صحیح و درست نبوده اند و از جمله آن
عوامل :
1- عدم بررسى کامل مبانى تاریخى که در دسترس قرار دارد توسط عالمان و محققان و
مورخان آگاه .
2- تحریف حقایق توسط دشمنان به انگیزه بد جلوه دادن آنها به سود خود.
3- دوستان داستان ساز که اینان نوعاً هد ف شان این است که داستان شان جلب توجه
کند، از هر راه که باشد.
4- برداشت نادرست برخى از نویسندگان از برخى قضایایى که در کتاب هاى
تاریخى بیان شده است .
5- برداشت غلط و یا اشتباه در فهم بعضى از مطالبى که در احادیث درباره امام حسین
علیه السّلام از جمله اِعتَمَرَ الحُسَین ؛ امام حسین براى
دخول در مکه ، مُحرم به احرام عمره شد. برخى برداشت کرده اند از این جمله که وى محرم
به احرام عمره تمتع شد با اینکه هرجا که عمره صورت مطلق در احادیث ذکر مى شود،
مقصود از آن عمره مفرده است . در هر حال در حدیث دوم از باب دوم از ابواب عمره از کتاب وسایل شیخ حر عاملى آمده که امام حسین علیه السّلام با احرام عمره وارد مکه شد.
(و بعد از انجام آن از مکه پیش از ایام حج تمتع از مکه خارج شد). ولى با این وصف در
کتاب هاى مقاتل و سخنرانى بسیارى از سخنرانان این است که وى محرم به احرام حج شد
ولى ترسید که خونش را در خانه خدا بریزند لذا حج با
بدل به عمره مفرده کرد و بعد از انجام عمره از مکه خارج شد. این گفتار صد در صد
خلاف واقع است و مدارک در این باره موجود است .
6- برداشت نادرست از فرامین امامان در باب بزرگداشت حوادث کربلا و غرض امامان و
هدف آنها از دستورهاى شان در بزرگداشت مجالس و زیارت و زنده نگه داشتن ماهیت حرکت
و قیام حسینى در برابر ظالمان و مستکبران بوده است و این براى آنها موضوعیت داشته و
هدف بوده است و نه صرف برپایى مجالس عزا و مراسم سوگوارى و گریه ، زیرا
آنها از نظر امامان تنها وسیله پسندیده بوده است نه هدف . ولى برخى فلسفه و حکمت
صدور آنها را درک نکرده و پنداشته اند که نفس
تشکیل مجالس عزا بدون توجه به هدف آن ، مورد خواست امامان مى باشد، از این رو
کوشیده اند شیوه هاى تازه اى اگرچه بر خلاف واقع باشند در این زمینه به وجود آورند
و این شیوه خلاف گویى از همه مراسم بیشتر در مراسم تعزیه و شبیه خوانى ها مشهود
است . بدین جهت در آن دقت بیشترى به عمل آید که خلافى نسبت به امام حسین علیه السّلام
و واقعه عاشورا داده نشود و به خصوص در عصر کنونى که نظام اسلامى برپا است و
همه مسائل آن به گونه اى الگو در جهان تلقى مى شود. لذا باید آنچه را که مطابق
واقع نیست و ماهیت قیام امام حسین علیه السّلام را لکه دار و مخدوش مى سازد و موجب شادى
دشمنان مى شود و هدف او را به فراموشى مى سپارد، از مراسم تعزیه و شبیه خوانى
حذف نمود.
تردیدى نیست که اقامه عزادارى حضرت امام حسین علیه السّلام داراى فواید دینى مذهبى ،
اخلاقى ، اجتماعى و سیاسى فراوانى است که بر همگان واضح و روشن است . علاوه بر
این داراى ویژگى خاصى است که در مراسم دیگر وجود ندارد. این خصوصیت ویژه ،
عبارت از نمایاندن حق از باطل و ستیز حق بر ضد
باطل است . همه مى دانید که در جهان هستى و در راستاى تاریخ ، میان حق و
باطل ، نور و ظلمت ، و علم و جهل ، جنگ و ستیزه بوده و هست و بهترین مراسمى که مى
تواند حق را از باطل به طور معین و مشخص بنمایاند و به آن تجسم ببخشد، مراسم
حسینى است .
آنچه لازم است تذکر داده شود این که باید در مراسم عزا به شدت از خلاف واقع گویى
و کارهاى ناپسند از نظر عقل شرع و عرف پرهیز شود تا بتواند الهام بخش مبارزه و
فداکارى و شهادت و نمونه اى درست براى امر به معروف و نهى از منکر باشد. در این
راستا شرایطى را که باید در مراسم عزاى حسینى مراعات نمود عبارتند از:
1 گویندگان و نویسندگان توجه داشته باشند که احادیثى را که در مصادر حدیثى و
یا تاریخى نقل شده ولى با اصول اعتقادى و مبانى فقهى ما سازش ندارد و یا اینکه
مضامین آنها برخلاف منطق و عقل است و دلیل شرعى بر اعتبار آنها نمى باشد، بیان نکنند
و ما احادیث و مضامین این چنینى را در آنها فراوان شاهدیم که بیان آنها از حوصله این
نوشتار خارج است .
2 سعى و کوشش بر تشریح اهداف قیام پربار امام حسین علیه السّلام براى
سوگواران داشته و آنها را با آن اهداف هرچه بیشتر آزادتر سازند. یکى از اهداف مهم امام
حسین علیه السّلام (همانگونه که در وصیت نامه خود یادآور شدند) احیاى امر به معروف و
نهى از منکر بوده است لذا باید پیروان او از همه چیز بیشتر به آن اهمیت دهند.
3 مردم را از امورى که برخلاف شرع است و احیاناً با مراسم مقرون مى شود بر حذر
دارند. زیرا در صورتى که آنها با مراسم مقرون شوند، نه تنها مفید و مثمر نمى باشد
بلکه براى مذهب مضر خواهد بود.
4 بیان وقایع عاشورا به آن گونه که واقع شده نه آن گونه که برخى روى انگیزه
هاى مختلف و یا ناآگاهانه براى ما بیان کرده اند و اگر آن گونه که آنها خواستند بیان
کنیم پیامد ناپسندى خواهد داشت .
یک کارهایى است که مردم را به خدا و دین نزدیک مى کند. این عزادارى هاى سنتى ، مردم
را به دین نزدیک مى کند. امام فرمودند: عزادارى سنتى بکنید. در مجالس نشستن ، روضه
خواندن ، گریه کردن ، به سر و سینه زدن ، مواکب عزا راه انداختن ، دسته جات عزادارى
، همان چیزهایى است که عواطف را نسبت به خاندان پیغمبر پرجوش مى کند که بسیار خوب
است .
یک کارهایى هم است که به عکس ، کسانى را از دین بر مى گرداند. بنده خیلى متاءسفم
که بگویم در این سه چهار سال اخیر کارهایى که به نظر من دست هایى آنها را در جامعه
ما ترویج مى کنند، باب شده است که هر کس ببیند براى او سؤ
ال به وجود مى آید. در قدیم الایام در بین طبقه عوام الناس
معمول بود که در روزهاى عزادارى به بدن خودشان
قفل مى زدند. بزرگان علما علیه این کار سخن گفتند و برافتاد. حالا باز هم مجدداً شروع
کرده اند و شنیده ام در گوشه و کنار بعضى ها
قفل مى زنند. این چه کارى است که بعضى ها انجام مى دهند؟ قمه زدن هم همین جور است .
قمه زدن هم از آن کارهاى خلاف است .
من مى دانم که حالا یک عده خواهند گفت که حق این بود که فلانى اسم قمه را نمى آورد. شما چکار دارید؟ بگذارید بزنند! نه اما! نمى شود. این جور که در چهار پنج سال اخیر و بعد از جنگ مسئله قمه زدن را دارند ترویج مى کنند، در زمان حیات مبارک امام ، هم همینجور بود، قطعاً ایشان در مقابل این قضیه مى ایستادند... دست علماى سلف بسته بود و نمى توانستند این حرف ها را بگویند. اما امروز، روز حاکمیت اسلام و جلوه اسلام است .
ادامه مطلب ...