نذر و نیاز برای حرمها و اولیاء الهى
قصیمى گفته است که اینگونه نذرها و
قربانیها براى اهل قبور، از شعائر شیعه و سرچشمه گرفته از غلو شیعه درباره
امامانشان و اعتقاد به الوهیت على (ع) و فرزندان اوست .این دروغى بیش نیست . در این مساله ، شیعه راهى جدا از امت اسلامى درگذشته و حال ندارد. جواز نذر و نیاز براى مردگان و نیز اولیاء الهى ، مورد قبول علماى اهل سنت است . از جمله ، خالدى گفته است : مساله دائر مدار نیت نذر کنندگان است . اگر قصد نذر کننده ، تقرب به خود مرده است ، این به اتفاق ، جایز نیست . ولى اگر قصد او تقرب به خداست و ثواب آن را هدیه به متوفى یا صاحب قبر مى کند، مانعى ندارد، چه منافع خاصى از نذر را مورد نظر داشته باشد، یا به نحو مطلق باشد که در عرف مردم ، منصرف به منافع صاحب قبر یا اهل شهر او یا همسایگان یا فقیران یا بستگان میت مى شو. در این صورت نذر صحیح است و عمل به آن لازم است . این نکته از بسیارى از علما نقل شده است ، همچون اذرعى ، زرکشى ، ابن حجر، رملى ، رافعى و...(1)
رافعى نیز به نقل از صاحب تهذیب گفته است که اگر نذر کند فلان مقدار براى اهالى فلان شهر صدقه دهد، واجب است بر آنان صدقه دهد و نذر براى قبر معروف در جرجان نیز ازاین قبیل است .(2)
عزامى در کتاب خویش نوشته است : ابن تیمیه مى گوید: هرکس براى پیامبر اسلام یا یکى از پیامبران و اولیاء اهل قبور نذر کند یا قرانى کند، مثل مشرکانى است که براى بتهایشان قربانى مى کنند و این عبادت غیر خدا و کفر است .
برخى از متاخرین نیز که با او یا شاگردانش مصاحبت و همنشینى داشته اند، فریب سخن او را خورده اند. این نوعى دروغ بافى در دین و تهمت به مسلمین است . هیچ مسلمانى با اینگونه نذر و قربانى براى پیامبران و اولیاء، قصدى جز این ندارد که از جانب آنان صدقه مى دهد و ثوابش را به آنان هدیه مى کند. اجماع همه اهل سنت بر این است که صدقه دادن زندگان براى مردگان سودمند است و ثوابش به آنان مى رسد و احادیث صحیح فراوانى در این باره نقل شده است . نذر و نیاز و صدقه و قربانى را براى مرده انجام نمى دهند، بلکه براى خدا انجام مى دهند و ثوابش را براى مردگان قرار مى دهند. کجاى این بت پرستى است ؟اینگونه هدیه زنده ها براى مرده ها، هم مشروع است ، هم ثواب دارد. مشروح آن در کتب فقهى و کتابهایى که در رد عقاید ابن تیمیه نوشته شده ، آمده است .3
روایت است که مردى در زمان پیامبر اکرم (ص ) نذر کرد شترى را در بوانه قربانى کند. نزد آن حضرت آمد و خبر داد. حضرت پرسید: آیا در آن مکان ، قبلا بتى ازبتهاى جاهلیت بوده که پرستیده مى شده ؟گفتند: نه . فرمود: آیا در آن جا عیدى از عیدهاى بت پرستان بوده ؟گفتند: نه . پیامبر فرمود: پس به نذر خود وفا کن . نذرى که در نافرمانى خدا باشد، وفا کردنى نیست .4
شبیه آن نذر مردى است که به پیامبر گفت : نذرکرده ام 50 گوسفند دربوانه قربانى کنم . حضرت پس از سؤ الاتى مانند آن چه گذشت ، فرمود: به نذرت وفا کن .5
خالدى ، پس از نقل حدیث قبلى ، مى گوید: اینکه خوارج براى اثبات ممنوعیت نذر در جایگاه انبیاء و صالحین به این حدیث استناد کرده و پنداشته اند که انبیاء و صالحان ، همچون بتهاى جاهلیت اند، نهایت تحقیر و توهین به انبیاست و هر که به پیامبران الهى هر چند با کنایه توهین کند، کافر است و توبه اش پذیرفته نیست . این واماندگان به سبب جهالتشان توسل به انبیا را عبادت مى شمرند و آنان را بت مى نامند. ارزشى براى جهالت و گمراهى اینان نیست . همچنانکه سخنان جاهلانه ابن تیمیه و هوادارانش نیز ارزشى ندارد.6
اینها پاسخى است که علماى اهل سنت به بافته ها و تهمتهاى امثال ابن تیمیه و قصیمى داده اند و نذر و نیاز و قربانى در حرمها و براى اولیاء الهى را مغایر با دین و توحید و خداپرستى ندانسته اند.
منابع:
------------------
1- (صلح الاخوان )، خالدى ، ص 102 تا109.
2- (فتاوى سبکى )، ج 1 ص 294.
3- (فرقان القرآن )، عزامى ، ص 133.
4- (سنن ابى داود)، ج 2 ص 80.
5- (معجم البلدان )، ج 2 ص 300.
6- (صلح الاخوان )، ص 109.
