زندگانى زرتشت
زرتشت که نام خانوادگى او اسپیتمه (در زبان پهلوى اسپیتمان یا
سپنتمان شده است ) پیغمبر بزرگ آریایى ، در آغاز یکى از ریشى هاى عصر ودایى به شمار
مى رفت .
بعدها که بر اثر مهاجرت آریاهاى ایرانى و پیدا
شدن جامعه جدید و موجبات تازه ، لازم آمد که در سنن قدیم ودایى تجدید نظر شود،
زرتشت به نام یک مصلح و پیغمبر از مقررات و سنن قدیم ودایى آن چه که موافق زمان و
جامعه جدید آریایى مى دانست اخذ کرده و تغییراتى در مذهب آریایى قدیم داد و دینى
پدید آورد که بعدها به نام او، آیین زرتشتى و مزدیسنا خوانده شد.
نام زرتشت در اوستا زرتوشتر zarathoshtera
آمده که به معنى دارنده شتر زرد است ، براى نام وى معنى دیگرى نیز ذکر کرده اند از
جمله هوگ houg انگلیسى ترجمه نام او را راهنماى اعلى دانسته است . لقب وى اسپیت مان
spitman، نام پدرش پوروشسب pourvashaasp و نام مادرش دوغدو بوده است . زرتشت در 20
سالگى از مردم کناره گرفت و به ریاضت پرداخت . در سى سالگى در کنار رود دایى تى از
طرف اهورمزدا به او امر شد تا مردم را به خداشناسى دعوت کند.
پس از آن ، زرتشت
به تبلیغ عقاید خود در میان مردم توران و سکستان پرداخت ؛ ولیکن پیشرفتى
نیافت ،
زیرا روحانیونى که کوى (kavi) نام داشتند بر او قیام نموده و بر ضد
او شوریدند، سپس
او به امر اهورمزدا به درگاه گشتاسب شاه رفت و او را به آیین خود آورد،
وزیر گشتاسب
که جاماسب نام داشت دختر زرتشت را به همسرى گرفت و برادرزاده خود هووى (huvi)
را که
دخت فرشوستر بود به همسرى زرتشت درآورد. زمان حیات زرتشت در متون قدیم
مانند بندهشن
daheshn-bon زادسپرم ، دینکرد، و ارداوبراف نامه ، با اندکى تفاوت چنین
آمده است
:
ارادوبراف ، زمان بعثت زرتشت را در سیصد سال پیش از اسکندر مى داند و
بندهشن ،
258 سال پیش از بین رفتن سلطنت هخامنشى ذکر کرده است . ابو ریحان بیرونى با
تاریخ
بندهشن موافق است و مسعودى در مروج الذهب ، زمان رسالت زرتشت را با فتح
اسکندر 358
سال فاصله مى دهد. شاهنامه فردوسى ، رسالت زرتشت را بیست و چهار سال پیش از
تاسیس
سلطنت هخامنشى و به شهریارى رسیدن کوروش دانسته است .
پروفسور هنینگ ، با در نظر
گرفتن عمر زرتشت که در روایات هفتاد و هفت سال آمده و بعثت زرتشت را که در
سى سالگى
ذکر شده ، به سه تاریخ دست مى یابد.
(553 - 650؛ 551 - 638؛ 541 - 618 ق .م .):
ضمنا او معتقد است که مرگ زرتشت مى بایستى قبل از به سلطنت رسیدن کوروش رخ
داده
باشد.
