انواع نفس

امیر المؤ منین علیه السلام به کمیل بن زیاد نخعى فرمود: نفس چهار نوع است :
1 نامیه نباتیه 2 حسیه حیوانیه 3 ناطقه قدسیه 4 کلیه الهیه
هر یک پنج قوه و دو خاصیت دارد.
الف نامیه نباتیه :
قوا: ماسکه ، جاذبه ، هاضمه ، دافعه ، مربیه ، و دو اثر آن زیادتى و نقصان است .
ب حسیه حیوانیه :
قوا: سامعه ، باصره ، شامه ، ذائقه ، ولامسه ، و دو خاصیت آن ، شهوت و غضب است .
ج ناطقه قدسیه :
قوا: فکر، ذکر، علم ، حلم ، نباهة . و اثر آن نزاهت و حکمت است .
د کلیه الهیه :
قوا: بقاء در فناء، نعیم در شقاء، عزت در ذلت ، فقر در غناء، صبر در بلاء.
و نتیجه آن رسیدن به مقام رضا و تسلیم است .