شیطان هاى جنى و انسى در چند مورد با هم شبیه اند و در چند مورد با هم فرق دارند. اما آن
مواردى که مانند هم هستند، از این قرار است :
1. شیطان جنى ، انسان را به راه خلاف و گناه مى کشاند و شیطان انسى هم همین کار را
مى کند.
2. شیطان جنى با لباس حق به جانبى و دل سوزانه و خیرخواهانه مى آید که انسان به
او مشکوک نشود و حرف او را قبول کند، شیطان انسى هم با همین لباس و زبان چرب و نرم
مى آید.
3. شیطان جنى انسان را از انجام کار خیر باز مى دارد و نمى گذارد آن کار را انجام دهد و
او را از عاقبت آن مى ترساند. مثلا در انفاق کردن و دست گیرى از محرومان مى گوید:
مال خود را انفاق نکن که فقیر خواهى شد، اگر خدا فلانى را دوست مى داشت به او هم
مال و ثروت مى داد و او را بى نیاز مى کرد! تو زن و فرزند دارى ، آینده تو روشن نیست
، پیرى و کورى دارى ، مال خود را بگذار براى روز تنگ دستى و سختى . شیطان انسى
هم به همین دستور مى دهد.
4. وسوسه هاى شیطان جنى در قلب انسان اثر مى گذارد. وسوسه هاى شیطان انسى هم
همین طور است ، تا جایى که طرف داران شان آن وسوسه ها را وحى
منزل مى دانند و تخلف از آنها را گناه نابخشودنى ، و اطاعت از آنان را اطاعت خدا مى دانند
و خود را مستحق ثواب و بخشش قلمداد مى کنند.
در زمان ما هم دیدیم که وسوسه هاى سران منافقان چنان در
دل هواداران گذاشت که بهترین علما و دانشمندان ، پاکان و خوبان را به شهادت مى
رسانند به امید این که تکلیف شرعى خود را انجام داده باشند و به بهشت
بروند.