واحد

بعد از خواندن نوحه ، نوبت به خواندن (واحد) مى رسد، که در واقع خود، نوعى نوحه مى باشد و معمولاً بدون جواب خوانده شده و در بعضى مناطق کشور، همراه با جواب مى باشد. اما نوحه واحدى که معمول و متعارف قم ، تهران و استانهاى مرکزى کشور مى باشد، به دو قسمت (واحد سبک ) و (واحد سنگین ) تقسیم مى گردد که پویائى در سبک مداحى امروزى ، باعث سرایت انواع دیگر (واحدخوانى ) در آن شده است .
الف ) واحد سبک (نوس )
در این نوع واحدخوانى ، شعرى به صورت آرام و بدون تنش خوانده شده و سینه با آهنگ زمانى بافاصله ، نواخته مى شود و بسیار به آرامى و ملایمت شروع مى گردد تا سینه زن هم بتواند اشک بریزد و هم سینه بزند و رفته رفته مداح ، حالت حماسى به خود گرفته و آهنگ نواخت سینه را کمتر مى کند و سینه در فاصله زمانى کوتاه ترى نواخته مى شود.
براى اینکه یکنواختى واحد، باعث خستگى سینه زن نگردد و همچنین اگر خسته شده ، نفسى تازه نماید، مى توان در بین اشعار آن ، ذکرى را بلند و حماسى از سینه زن گرفت که این کار باعث مى شود که خستگى اش بدر آید و به هماهنگ تر سینه زدن تحریک شود. یعنى بعد از چند بند واحد خواندن ، چند ذکر یک کلمه اى و کوتاه مى دهیم تا سینه زن بدون سینه زنى جواب دهد مثلاً:
غریب حسین (حسین حسین )، عطشان حسین (حسین حسین )،...
ذکر این نکته لازم است که مداح ، صداى خود را باید با لحن شعر بالا و پائین ببرد و در واقع مداح همیشه و هر جا و در هر گونه مجلسى باید با لحن شعر پیش رود تا دوگانگى در معناى آن براى مستمع و سینه زن پیش نیامده و از یکنواختى نیز به در آید.
واحد سبک با (مظلوم کشیدن ) میاندار به اتمام مى رسد. مظلوم کشیدن ، گفتن بعضى اذکار و شعارها و گرفتن جواب از سینه زن است تا مداح فرصت داشته باشد که به بررسى اشعار بعدى اش بپردازد و یا مجلس را به همکارش واگذار نماید و یا اینکه نفسى تازه کند که این کار مستلزم هماهنگى بین مداح و میاندار هیئت مى باشد.
ب ) واحد سنگین
بعد از مظلوم کشیدن ، مداح باید سریع و بدون وقفه شعرى را با آهنگ زمانى کوتاه در نواخت سینه ، و با لحن حماسى تر از قبل بخواند. که معمولاً از اشعار قدیمى و بحر طویل هائى که بعد از سال ها جایگاه خود را حفظ نموده استفاده مى شود. این طور رسم است که اشعارى از حضرت اباالفضل العباس علیه السّلام به دلیل القاى روحیه حماسى در شعر و همچنین توسل به مقام باب الحوائجى ایشان خوانده مى شود.
واحد سنگین با (دو دَمه ) به اتمام مى رسد.