ویژگى هاى روحى و رفتارى یک مداح واقعى - اخلاص

اولین خصوصیت و ویژگى یک مداح واقعى ، اخلاص در عمل است . او باید واقعا براى رضاى خدا این کار را انجام دهد. عمل  بحر موّاج و اقیانوس خطرناکى است که عدم خلوص ، خیلى ها را در آن غرق کرده و از بین برده است و مطمئنا این خلوص نیت است که به کار یک مداح ارزش مى دهد و به نفَس و حنجره او برکت مى بخشد. در حدیثى از رسول مکرم اسلام صلّى اللّه علیه و آله مده است که : عمل را از براى خداوند خالص کن تا اندک آن تو را کفایت کند . همچنین در حدیث دیگرى از مولاى متقیان امیرالمؤ منین علیه السّلام وارد شده که : چندان در قید بسیارى عمل نباشید و در قید آن باشید که عملتان به درجه قبول برسد .

پایین ترین مرتبه اخلاص آن است که انسان به همان اندازه که در وسع اوست عملى را به جا آورد و به وسیله خلوص نیت ، ارزش آن عمل کم و کوچک را بالا ببرد. چنانچه در آیه شریفه قرآن دارد که ؛  لایُکَلِّفُ اللَّه نَفسا اِلاّ وُسعَهَ  . خداوند بیشتر از آن چیزى که توان شخص هست از او نمى خواهد و تکلیفى که بیشتر از توانایى کسى باشد بر دوش او نمى گذارد. پس چه لزومى دارد که یک ذاکر پا بر اخلاص خود نهاده و عملى را انجام دهد که کمترین ارزشى ندارد و بقیه اعمال او را نیز ضایع مى سازد. یکى از آفات بسیار مهلک در این کار، ری است . چرا که شخص ذاکر همیشه در معرض نگاه هاى سایرین قرار دارد، باید خیلى مواظب باشد که اخلاصش به این گناه آلوده نشود.

چنانچه امیرالمؤ منین علیه السّلام مى فرماید:
خداى تعالى در روز قیامت به قرآن خوانان مى فرماید که آیا در دنیا چیزها را به شما ارزان نفروختند؟ (بخاطر صوت خوبتان ) آیا ابتدا به شما سلام نکردند؟ آیا حوائج شما را بر نیاوردند؟ امروز شما ثوابى ندارید و در دنیا به ثواب خود رسیده اید .

پس ذاکر اهل بیت علیهم السّلام نباید اجازه دهد که میل به خواندن و هنرنمایى کردن در جمع ، خدایى ناکرده به ریاکارى بیانجامد یا اینکه حق همکارش ضایع شود. انصافاً اگر مداح با اخلاص بخواند خودش بیشتر حال معنوى پیدا مى کند و مردم هم وقتى ببیند که او در بند صدا نیست و مخلصانه مى خواند، بیشتر با خواندن او حال پیدا مى کنند.
از دیگر آفات خانمان سوز مداحى حسادت  است که کسى نتواند ببیند که برادر ذاکرش بهتر از او مجلس دارى مى کند و یا مثلاً شعرى که او خواند، خوب جا افتاد و بهتر اشک گرفت . به قول یکى از اساتید بزرگوار بنده : اگر خواننده قبل از تو خوب خواند، تو کمکش کن بهتر بخواند و اگر بد خواند تو جبران نم. اگر این طور نباشد مداح باید یک گوشه بنشیند و مدام حرص بخورد که چرا دیگرى بهتر از او انجام وظیفه مى کند در حالى که مردم مشغول فیض بردن و استفاده کردن هستند. بنابراین باید بت ریا، خودپرستى و حسادت را در خود شکست چرا که همگى براى یک هدف مشترک دور هم جمع شده ایم ، چه مداح و چه مستمع ، که آن هدف هم چیزى جز عزادارى و تقرب پیدا کردن نمى باشد؛ نه هنرنمایى کردن و آواز خواندن .
محدث نورى ؛ در رابطه با اخلاص مداح مى فرماید:
مادحین مانند طالبین علوم دینى کارشان مردد بین دو چیز است یا خیر عظیم ، اگر داراى اخلاص و قصد قربت باشد و یا خسران عظیم ، اگر فاقد این دو باشد.
اگر مداح مى بیند که اخلاص در عمل او نیست نباید به طرف تریبون رود و همیشه مراقب این مسئله باشد و این سئوال را از خود بکند که خواندن او از روى چه خواسته و انگیزه اى نشاءت گرفته است . اگر خداى ناکرده از روى ریا و یا میل خواندن و امثال این هاست کلاً خود را از خواندن در آن مجلس معاف کند زیرا ضرر آن بیشتر خواهد بود و اثر مخرب آن در روحیه شخص باقى خواهد ماند به طورى که در اثر عدم مواظبت ، نفْس او سرکش شده و فکر مى کند هر جا که در مجلسى شرکت نمود، باید حتماً بخواند!